POWIŚLAŃSKA ORGANIZACJA TURYSTYCZNA SZTUM

Home
Żuławka Sztumska

Żuławka Sztumska
(Miasto i Gmina Dzierzgoń)
Utworzenie parafii w Żuławce należy datować na około 1216 rok, czyli na czas ustanowienia w Pomezanii biskupstwa pruskiego. Obowiązek zbudowania kościoła w Żuławce przez Prusów nakładał na nich traktat dzierzgoński z 1249 roku. Pierwszej lokacji miał dokonać komtur dzierzgoński na przełomie 1288 i 1289, a kolejnej wielki łowczy Konrad von Bruningisheim w 1354 roku. Istniejący do dziś kościół parafialny wybudowano w latach 1325-1350. W czasie wielkiej wojny z Zakonem kościół i wieś zostały zdewastowane, a koszta całkowite naprawy obliczono na 3000 marek.
W czasie wojny szwedzkiej kościół został splądrowany. Dnia 21 marca 1640 roku tę świątynię z powodu zniszczenia włączono do parafii w Nowym Targu jako leżącej w pobliżu. W 1647 roku zapisano, że murowana świątynia żuławska została odbudowana wraz z plebanią i szkołą., a wypalonym kościele zaczęto prace remontowe. Nie było tutaj olei, chrzcielnicy ani cyborium, a ołtarz posiadający kamień był zdewastowany - nie było też zakrystii. Być może już wówczas osiadł tutaj proboszcz, chociaż nie ma na to potwierdzenia w źródłach. Wobec takiego stanu rzeczy osiedlili się tutaj akatoliccy szafarze sakramentów – w Jordankach i Stalewie, gdzie od 1619 roku stała kaplica i szkoła protestancka, a także w Bukowie, dokąd uczęszczali wierni luterańscy z parafii w Starym i Nowym Targu.
Przed 1695 rokiem ks. Kazimierz Szczepański odbudował świątynię parafialną po zawaleniu się wieży i sklepienia w 1665 roku. Budowla została wzniesiona z solidnego muru, a w środku kościoła znajdował się mały i duży chór.
Na terenie parafii – w Stalewie – już w 1578 roku działał proboszcz ewangelicki Jan Fischbeccius, który obsługiwał także Żuławkę, gdzie w 1647 roku mieszkał luterański nauczyciel. Za pozwoleniem starosty malborskiego w 1619 roku luteranie zbudowali w Stalewie dom modlitw, a w latach 1707-1708 kościół, który był remontowany w 1844 roku. Kościół i plebania przetrwały wojnę, lecz po wojnie zostały sprzedane na rozbiórkę, której dokonano w czerwcu 1955 roku.
Podczas wizytacji w 1724 roku biskup podkreślił, że zmarły ksiądz tj. Kazimierz Szczepański podniósł kościół z ruin, wewnątrz przyozdobił, srebra i paramenty liturgiczne sporządził. Wizytator stwierdził, że wszystko jest w należytym stanie. Ówczesny proboszcz wzmocnił kościół, poprawił dach, przybory i wszystkie wewnętrzne części świątyni. Z akt kolejnej wizytacji wynikało, że świątynia parafialna została otoczona na całej długości 14 kolumnami zewnętrznymi celem wzmocnienia. Kościół był odnowiony w poprzednim stuleciu, a dach pokryto dachówką. Pomalowany sufit oraz odmalowane ławki, a także rzeźba Ukrzyżowania na łuku ściennym w środku świątyni pochodziły z czasu odbudowy, natomiast kunsztowną ambonę ustawiono tutaj w 1739 roku. Oprócz ołtarza głównego znajdowało się tutaj pięć ołtarzy małych, a na całej długości kościoła i zakrystii ułożono podłogę z kwadratowej cegły. Na terenie parafii mieszkało 470 osób przystępujących do spowiedzi wielkanocnej. Kazania były tutaj głoszone tutaj po polsku i niemiecku.
Na terenie parafii pracował m. in. pastor Christian Theodor Kelch. W 1943 roku ewangeliccy mieszkańcy wsi należeli do kościoła protestanckiego w Stalewie. Po II wojnie światowej parafia otrzymała proboszcza dopiero przed 1 września 1957 r., chociaż już w 1955 roku osiadł przy niej na stałe duszpasterz. Parafia posiada dwa sakralne punkty dojazdowe: w Jasnej, gdzie istnieje parafia połączona unią personalną z Żuławką, i w Bukowie, gdzie świetlicę wiejską zaadoptowaną na cele kultu i poświęcono w 1994 roku.

 

 
Tu podaj tekst alternatywny
Projekt finansowany w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2007 – 2013.